Alıntılar

1. “İnsanların en çok korktuğu şey nedir? Yeni bir adım atmak ve yeni bir söz söylemek…”
2. “Yanlışa giden yol, seni gerçeğe götürür. Ben insanım, çünkü yanılıyorum. Hiçbir gerçeğe, on dört kez, hatta yüz on dört kez yanılmadan ulaşılamaz.”
3. “İktidar, ancak eğilip onu yerden alacak cesareti olanlara verilir. Burada tek bir şey, sadece tek bir şey önemlidir: Cesaret!”
4. “Acı ve ıstırap, geniş bir akla ve derin bir kalbe sahip olanlar için her zaman kaçınılmazdır. Bence gerçekten büyük insanlar, dünyada büyük acılar çekmek zorundadır.”
5. “Aşağılık bir yaratıktır insanoğlu! Ve kim buna aldıyorsa o da aşağılıktır.”
6. “Akıllıca hareket etmek için, sadece akıl yetmez.”
7. “Sonsuzluğu neden hep devasa, anlaşılamaz bir boşluk olarak düşünürüz ki? Belki de sonsuzluk dediğin, köy hamamı gibi isli, örümcekli, daracık bir odadır. Hepsi bu.” (Svidrigailov’un cehennemi).
8. “Artık diyalektik (akıl yürütme) bitmişti, yerini hayat almıştı.”
9. “Suç mu? Ne suçu? İşe yaramaz, zararlı, tiksindirici bir biti, bir tefeciyi öldürmek mi suç? İnsanlığın sırtından geçinen o kocakarıyı öldürmekle ben günahlarımdan arındım be!”
10. “Vicdanı olan, hatasının da farkındaysa, varsın acı çeksin. Kürek cezasına çarptırılan biri için bu acı, artı bir cezadır.”
11. “Bir duvara tosladığında vazgeçenlerden değilim ben; o duvarı delip geçemesem de, ona toslaya toslaya kendimi parçalarım.”
12. “Herkesin, gidebileceği bir yeri olması gerekir. Çünkü öyle bir an gelir ki, insanın mutlaka bir yere gitmesi gerekir.”

Az Bilinen Anahtar Noktalar

Ortamlarda “Sen bu kitabı yaşamışsın” dedirtecek detaylar.

1. Nietzsche Yanılgısı: Raskolnikov, Nietzsche’nin “Üstinsan” kavramından etkilenmemiştir. Kitap yazıldığında Nietzsche henüz tanınmıyordu. Tam tersine Nietzsche, Dostoyevski’yi okuyunca sarsılmış ve “Hayatımda psikoloji namına bir şeyler öğrendiğim tek kişi” demiştir. Raskolnikov teorinin atasıdır.
2. 730 Adım Efsanesi: Dostoyevski, Raskolnikov’un evinden tefecinin evine kadar olan mesafeyi bizzat yürüyerek saymıştır. Kitaptaki “tam 730 adım” ifadesi kurgu değil, gerçektir.
3. Polifoni (Çok Seslilik): Mihail Bahtin’e göre bu kitap, polifonik romanın ilk örneğidir. Karakterler yazarın kuklası değildir; her biri yazarla eşit hakka ve kendi bağımsız bilincine sahiptir.
4. Balta Metaforu: Raskolnikov entelektüeldir ama cinayeti “halkın aleti” olan baltayla işler. Kibriyle küçümsediği halkın aleti, onun ruhunu parçalar.
5. Kumar Borcu ve Acele: Dostoyevski bu şaheseri kumar borçları yüzünden, yayıncısıyla yaptığı ağır bir anlaşma baskısı altında yazmıştır. Aynı dönemde (26 günde) Kumarbaz romanını da yazıp teslim etmiştir.
6. Havasızlık Motifi: Kitap boyunca “hava” eksikliği vurgulanır. Bu fiziksel değil, ruhani bir boğulmadır. Porfiri’nin “Sana hava lazım!” demesi bundandır.
7. Sarı Rengin Laneti: Sarı; deliliğin, hastalığın ve çürümüşlüğün rengi olarak romanın her yerindedir (duvar kağıtları, tefecinin kürkü, pasaportlar, tozlu hava).
8. Gerçek Bir Katil (Lacenaire): Raskolnikov, Fransız entelektüel katil Pierre François Lacenaire’den esinlenilmiştir. O da cinayeti bir “toplumsal protesto” olarak savunmuştu.
9. Taşın Altı ve Lazarus: Raskolnikov’un çaldıklarını taşın altına gömmesi, İncil’deki Lazarus’un mezarındaki taşa göndermedir. O taş kalkmadan (itiraf etmeden) Raskolnikov dirilemez.
10. Sansürün Kurtardığı Final: Orijinal taslakta Raskolnikov intihar edecekti. Yayıncı ve sansür kurulu “ahlaki bir son” isteyince Dostoyevski finali değiştirdi ve o efsanevi diriliş sahnesi doğdu.
11. St. Petersburg Bir Karakterdir: Şehir sadece dekor değildir; Raskolnikov’u suça iten, hasta bir suç ortağıdır.
12. Freud Öncesi Rüya Analizi: At rüyası gibi sahnelerle Dostoyevski, Freud’dan 30 yıl önce rüyaların bilinçaltının dışavurumu olduğunu edebi olarak kanıtlamıştır.