De Propaganda Fide, tam adıyla Congregatio de Propaganda Fide, Katolik Kilisesi’nin misyon faaliyetlerini ve “inancın yayılması” ile ilgili işleri merkezî biçimde yönetmek için Papa XV. Gregorius tarafından 6 Ocak 1622’de kurulan Roma Kuriyası kurumudur. Kuruluş amacı, dünyanın farklı bölgelerindeki misyon çalışmalarını tek bir merkezden koordine etmek, kilise yapılanmalarını düzenlemek ve bu süreçleri daha sistemli bir yönetime bağlamaktı.
Zaman içinde kurumun adı ve statüsü değişti. 20. yüzyılda “Congregation for the Evangelization of Peoples” (Halkların Evanjelizasyonu Cemaati) adını aldı. Papa Francis dönemindeki Kurya reformuyla birlikte ise bu yapı, “Dicastery for Evangelization” çatısı altında yeniden düzenlenerek bir bölüm hâline getirildi. Özellikle “first evangelization and the new particular Churches” başlığıyla anılan kısım, tarihsel olarak Propaganda Fide çizgisinin devamı olarak görülür. Yani bugün “Propaganda Fide” adı daha çok tarihsel bir etiket gibi yaşamaya devam etse de, kurumsal yapı yeni bir çatı altında evrilmiştir.
“Propaganda” kelimesinin modern kullanımının kökeni de buraya uzanır. Latince propagare (yaymak) fiilinden türeyen ve “yayılması gereken şeyler” anlamına gelen propaganda sözcüğü, önce bu kurumun adıyla yaygınlaştı. Zamanla seküler siyasete taşındı ve günümüzde sıkça olumsuz çağrışımlarla kullanılan “propaganda” anlamına doğru kaydı.
Burada en çok karıştırılan nokta şudur: De Propaganda Fide, bugünkü anlamıyla “yalan söyleyen, psikolojik manipülasyon üreten bir propaganda makinesi” değildir. 17. yüzyıldaki bağlamında “propaganda” kelimesi, esasen misyon ve tebliğ faaliyetlerinin organizasyonu ve yönetimiyle ilgilidir. Ayrıca kurum tek başına bir “medya ofisi” gibi de düşünülmemelidir; tarihsel olarak misyon bölgeleri, kilise yapılanmaları, eğitim kurumları ve çeşitli idari süreçler üzerinde koordine edici ve düzenleyici bir rol üstlenmiştir.
Özetle De Propaganda Fide, “propaganda” kelimesinin kötü şöhretli modern anlamının kaynağı olmaktan çok, kelimenin daha nötr ve doğrudan “yayma” anlamının kurumsal doğum belgesi sayılabilir. Sonrasında kelime siyasete karışmış, anlamı sertleşmiş ve bugünkü tartışmalı çağrışımlarına doğru sürüklenmiştir.
