Oscar Wilde Aforizmaları

1. Günah ve Renk: “Günümüzde insanların tek düşündüğü şey var: Günahı nasıl tedavi edebiliriz. Tedavi edemezsin. Günah, hayatın tek renkli unsurudur.”
2. Baştan Çıkarma: “Birini etkilemek, ona kendi ruhunu vermektir.”
3. Gençlik: “Gençlik! Gençlik! Dünyada sahip olmaya değer başka hiçbir şey yoktur!”
4. Tecrübe: “Tecrübe, insanların hatalarına verdikleri isimdir.”
5. Kadınlar ve Erkekler: “Erkekler yoruldukları için evlenirler, kadınlar ise merak ettikleri için; ikisi de hayal kırıklığına uğrar.”
6. Vicdan: “Vicdan ve korkaklık aslında aynı şeydir. Vicdan, şirketin ticari adıdır.”
7. Yüzeysellik: “Sadece sığ insanlar görünüşe göre yargılamazlar. Dünyanın gerçek gizemi görünende gizlidir, görünmeyende değil.”
8. Sanat: “Tüm sanat, oldukça yararsızdır.” (Kitabın önsözündeki meşhur son cümle).

UKALALIK KÖŞESİ

Viktorya dönemi dedikoduları ve edebi sırlar.

1. Üç Kişilik Otoportre: Oscar Wilde, romanın ana karakterleri için şöyle demiştir: “Basil Hallward, olduğumu sandığım kişidir; Lord Henry, dünyanın ben sandığı kişidir; Dorian ise benim -belki başka bir çağda- olmak istediğim kişidir.”
2. Sansürlenen Eşcinsellik: Kitabın 1890’da dergide yayınlanan ilk hali, çok daha açık eşcinsel göndermeler içeriyordu. Basil’in Dorian’a duyduğu aşk daha belirgindi. Yayıncı, Wilde’ın izni olmadan yaklaşık 500 kelimeyi çıkardı. Wilde, 1891’deki kitap baskısında bu kısımları daha da yumuşattı ve savunma amaçlı o meşhur “Önsöz”ü ekledi.
3. “Sarı Kitap” Nedir?: Lord Henry’nin Dorian’a verip onu zehirlediği “sarı kapaklı kitap” (French novel) romanda isim verilmese de, J.K. Huysmans’ın dekadan romanı Tersine (À rebours) olarak kabul edilir. Wilde’ın kendisi de bu kitaptan çok etkilenmiştir.
4. Wilde’ın Kendi Dorian’ı: Wilde’ın hayatını mahveden genç sevgilisi Lord Alfred Douglas (“Bosie”), gerçek hayattaki Dorian Gray gibidir. Bencil, güzel ve yıkıcıdır. Wilde bu kitabı yazarken Bosie ile tanışmamıştı ama adeta kendi geleceğini yazmıştır.
5. Mahkemede Kanıt Oldu: Oscar Wilde’ın “ahlaksızlık” (eşcinsellik) suçlamasıyla yargılandığı o meşhur davada, savcı Dorian Gray’in Portresi‘nden pasajları Wilde’a karşı kanıt olarak okumuştur. Wilde, kitabın ahlaksız değil, “sanat eseri” olduğunu savunmuştur.
6. Sarı Rengin Anlamı (Yine Sarı!): Suç ve Ceza‘daki gibi burada da sarı renk önemlidir. 1890’larda “Sarı Doksanlar” (Yellow Nineties) denen dekadan bir sanat akımı vardı. Sarı renkli kitaplar, genellikle Fransız kaynaklı, müstehcen veya skandal içerikli sayılırdı.
7. Basil’in Sonu: Basil Hallward, sanatın ahlaki tarafını temsil eder. Dorian onu öldürerek, kendi vicdanının son kırıntısını da yok etmiş olur. Basil’in cesedinin kimyasal yolla yok edilmesi, sanatın bilim/maddecilik karşısındaki yenilgisini de simgeler.
8. Tiyatro Detayı: Dorian’ın Sibyl Vane’e aşık olduğu tiyatro, Londra’nın doğu yakasında, fakir bir mahallededir. Dorian gibi bir aristokratın oraya gitmesi, “alt sınıfların egzotizmini” arama (slumming) modasının bir parçasıdır.
9. İsimlerin Kökeni:
   • Dorian: Eski Yunan’da “Dorlar” kavmine atıf (erkek erkeğe aşkın yüceltildiği bir kültür).
   • Gray (Gri): Karakterin ahlaki belirsizliği (ne siyah ne beyaz).
   • Wotton (Lord Henry): “Bilen” (Witan) anlamına gelen eski bir kelimeye gönderme.
10. Şeytansız Faust: Wilde, geleneksel Faust hikayesinden Mephistopheles’i (Şeytanı) çıkarmıştır. Burada şeytanın rolünü, zekası ve kelimeleriyle Lord Henry üstlenir. Anlaşma kanla değil, bir narsist dilekle yapılır.
11. Ayna Metaforu: Portre bir aynadır. Dorian’ın finalde bıçağı portreye saplaması, aslında aynadaki görüntüsünü, yani kendisini yok etme girişimidir.
12. Önsözün Gücü: Kitabın başındaki “Önsöz”, estetik hareketin en önemli metinlerinden biridir. Wilde bunu, kitaba gelen ahlaki eleştirilere bir cevap olarak sonradan yazmıştır. “Ahlaklı ya da ahlaksız kitap diye bir şey yoktur. Kitaplar ya iyi yazılmıştır ya da kötü. Hepsi bu.”